ความก้าวหน้าทางดิจิทัลช่วยเปิดโอกาสใหม่ในการสื่อสาร การเรียนรู้ และการทำธุรกรรมออนไลน์ แต่ในขณะเดียวกัน ภัยหลอกลวงออนไลน์และการฉ้อโกงทางไซเบอร์มีความซับซ้อนมากขึ้น
เพื่อรับมือกับความท้าทายดังกล่าว ASEAN Foundation ด้วยการสนับสนุนจาก Google.org จึงดำเนินโครงการ Scam Ready ASEAN ครอบคลุม 11 ประเทศสมาชิกอาเซียน เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางดิจิทัลให้ประชาชนสามารถสังเกตสัญญาณเตือน ตรวจสอบข้อมูล และตอบสนองต่อภัยหลอกลวงออนไลน์ได้อย่างเหมาะสม รวมถึงภัยรูปแบบใหม่ที่ใช้ AI เป็นเครื่องมือ
โครงการมุ่งสร้างการรับรู้ผ่านเกม “Be Scam Ready” ให้แก่ประชาชนกว่า 3 ล้านคน พร้อมพัฒนาทักษะเชิงลึกให้แก่ประชาชนโดยหลักสูตรจากอาเซียน 550,000 คน ผ่านเครือข่ายผู้ฝึกสอนหลักและความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคการศึกษา ภาคประชาสังคม และชุมชน
สำหรับประเทศไทย ขับเคลื่อนโครงการโดย มูลนิธิคีนันแห่งเอเซีย ซึ่งมีการปรับหลักสูตร Scam Ready ASEAN ให้เหมาะสมกับภาษาและบริบทไทย โดยนำกรณีศึกษาภัยหลอกลวงที่เกิดขึ้นจริงมาใช้ประกอบการเรียนรู้ พร้อมพัฒนาผู้ฝึกสอนหลัก (Master Trainers) จำนวน 37 คน เพื่อถ่ายทอดความรู้สู่ประชาชนในวงกว้าง
โดยมีเป้าหมายให้เยาวชน ครู ผู้ปกครอง นักการศึกษา caregiver และผู้สูงอายุ รวม 11,000 คน เข้าร่วมการอบรมเชิงลึก 4 ชั่วโมง ผ่านรูปแบบออนไลน์ ออนไซต์ และการเรียนรู้แบบผสมผสาน พร้อมร่วมกิจกรรมเกม Be Scam Ready เพื่อฝึกคิดวิเคราะห์และตัดสินใจอย่างปลอดภัยเมื่อต้องเผชิญสถานการณ์หลอกลวงออนไลน์
เป้าหมายกิจกรรมในโครงการ (พ.ศ. 2569 – 2570)
- การปรับหลักสูตรและสื่อการเรียนรู้ – แปลและปรับหลักสูตร Scam Ready ASEAN จำนวน 3 โมดูล รวมถึงข้อความบน Resource Hub ให้สอดคล้องกับภาษาและบริบทไทย พร้อมเพิ่มกรณีศึกษาภัยหลอกลวงที่เกิดขึ้นจริงในประเทศ
- การพัฒนาผู้ฝึกสอนหลัก – รับสมัคร Master Trainers จำนวน 37 คน จากกลุ่มเยาวชน ครู นักการศึกษา ผู้ปกครอง และผู้นำชุมชน โดยอย่างน้อย 55% เป็นผู้หญิง และจัดการฝึกอบรมผู้ฝึกสอนแบบผสมผสานรวม 10 ชั่วโมง
- การอบรมเชิงลึกสำหรับประชาชน – กำกับและสนับสนุนให้ Master Trainers ถ่ายทอดการเรียนรู้ 4 ชั่วโมงแก่ผู้เข้าร่วม 11,000 คน ประกอบด้วยเยาวชน 7,700 คน ครู/ผู้ปกครอง/นักการศึกษา/ผู้ดูแล 2,200 คน และผู้สูงอายุ 1,100 คน ผ่านรูปแบบออนไลน์ ออนไซต์ และการเรียนรู้แบบ synchronous/asynchronous
- กิจกรรม Be Scam Ready และ ASEAN Digital GrandPals – พัฒนา ASEAN Digital GrandPals จำนวน 8 คน ให้ทำหน้าที่สื่อสารกับชุมชนและส่งเสริมการเล่นเกม Be Scam Ready อย่างน้อย 1,280 ครั้ง
- การรณรงค์สร้างการรับรู้ – เผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เว็บไซต์ ช่องทางของพันธมิตร และสื่อท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณ การตรวจสอบข้อมูล และการรับมือภัยหลอกลวง พร้อมนำเสนอเรื่องราวผลกระทบจาก Master Trainers, GrandPals และผู้เข้าร่วมโครงการ
- การติดตามและประเมินผล – จัดเก็บฐานข้อมูลผู้เข้าร่วม แบบทดสอบความรู้ แบบสำรวจหลังการอบรม และข้อมูลการถ่ายทอดความรู้ของ Master Trainers เพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงด้านความรู้ ความมั่นใจ และความสามารถในการขอความช่วยเหลือเมื่อพบภัยหลอกลวง
ผลลัพธ์ที่คาดหวัง
- ประชาชน 11,000 คนได้รับความรู้และทักษะเชิงปฏิบัติในการสังเกต ตรวจสอบ และตอบสนองต่อภัยหลอกลวงออนไลน์ รวมถึงภัยที่ใช้ AI เป็นเครื่องมือ
- อย่างน้อย 60% ของกลุ่มตัวอย่างผ่านแบบทดสอบความรู้พื้นฐานด้านการป้องกันภัยหลอกลวง
- อย่างน้อย 60% ของกลุ่มตัวอย่างสามารถระบุหน่วยงานหรือช่องทางขอความช่วยเหลือได้อย่างน้อย 2 แห่ง เมื่อพบหรือสงสัยว่าเป็นภัยหลอกลวงออนไลน์
- อย่างน้อย 70% ของ Master Trainers ที่ผ่านการอบรมสามารถจัดกิจกรรมถ่ายทอดความรู้ให้แก่เครือข่ายและชุมชนของตนเองเกิดเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคการศึกษา ภาคประชาสังคม และชุมชน เพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมการเฝ้าระวัง ช่วยเหลือกัน และสร้างภูมิคุ้มกันทางดิจิทัลอย่างยั่งยืน
เมื่อสแกมเมอร์พัฒนาควบคู่ไปกับเทคโนโลยี AI อย่างไม่หยุดยั้ง การป้องกันที่ดีที่สุดจึงไม่ใช่แค่รับรู้ว่ามีกลโกงอะไร แต่คือการสร้างทักษะการคิดวิเคราะห์ ความตระหนักรู้ และการมีเครือข่ายชุมชนที่เข้มแข็งพร้อมช่วยเหลือกัน ซึ่งความร่วมมือครั้งนี้เป็นก้าวสำคัญที่ช่วยปกป้องคนไทย และร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนภูมิภาคอาเซียน ให้ก้าวสู่โลกดิจิทัลได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน
#มูลนิธิคีนัน #ScamReadyASEA #BeScamReady #ASEANFoundation #Google
